حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

386

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

اتابك نصرة الدين ابو بكر بن جهان پهلوان پس از بيست سال فرمانروائى در تاريخ 607 فوت كرد . 5 - مظفر الدّين اوزبك ( 607 - 622 ) مظفر الدّين اوزبك كه بمدد آيتغمش از حدود سال 600 بداعيهء سلطنت برخاسته بود برادر اتابك ابو بكر و شوهر دختر طغرل سوّم است . دورهء پانزده سالهء سلطنت او كه مردى ضعيف النّفس و شرابخوار و لهو و لعب‌دوست بود واقعهء مهمّى ندارد جز تجاوزات دائمى گرجيان بحدود مشكين و اردبيل و استيلاى مغول در سال 617 بر آذربايجان . اتابك اوزبك كه تاب مقاومت ايشان را نداشت با دادن پول و جامه و چهارپاى بسيار با مغول از در صلح درآمد و چون بار ديگر شنيد كه باز جمعى از اين طايفه عازم تبريزند شهر را رها كرده بنخجوان رفت و رؤساى تبريز بتدابيرى پايتخت اتابكان را از قتل و غارت مغول نجات بخشيدند و اتابك بتبريز برگشت . گرجيان از اين وضع پريشان استفاده كردند و چند بار ببلاد ارّان و آذربايجان دست‌اندازى نمودند و از اتابك حركتى نديدند و او به همين حال نكبت ميزيست تا در 622 كه شنيد جلال الدّين منكبرنى خوارزمشاه به قصد تبريز حركت نموده . اوزبك زوجهء خود را در شهر گذاشت و خود بگنجه گريخت . جلال الدّين در 17 رجب 622 تبريز را گرفت و ملكه را باحترام بخوى فرستاد و خود بجنگ با گرجستان فرستاد . در برگشتن از تفليس چون رؤساى تبريز با جلال الدّين راه نفاق رفته بودند وى ايشان را سياست فرمود و ملكه زوجهء اتابك اوزبك را تحت اختيار خود آورد و اتابك از اين غصّه جان سپرد .